Ochrona słuchu

Jak dobrać tłumienie do poziomu hałasu

Punktem wyjścia jest pomiar hałasu na stanowisku. Od zmierzonej wartości odejmuje się tłumienie ochronnika, a wynik powinien mieścić się w przedziale 70–80 dB. To poziom, przy którym słuch jest bezpieczny, a jednocześnie pracownik nadal słyszy mowę i sygnały ostrzegawcze.

Częsty błąd polega na wybieraniu ochronników o możliwie najwyższym tłumieniu. Przy hałasie 90 dB i ochronniku o SNR 35 poziom pod nauszem spada do 55 dB — to tak zwane przetłumienie. Pracownik przestaje słyszeć nadjeżdżający wózek, wołanie kolegi i alarm, czuje się odcięty od otoczenia i zaczyna zdejmować ochronniki. Efektem jest ochrona zerowa zamiast nadmiarowej.

Rodzaje ochronników słuchu

• Nauszniki — szybkie do zakładania i zdejmowania, dobre przy hałasie przerywanym i przy częstym wchodzeniu do strefy. Latem bywają uciążliwe, bo grzeją uszy.
• Wkładki wielorazowe — na pałąku lub sznurku, lżejsze i chłodniejsze, wygodne przy pracy całozmianowej.
• Stopery piankowe jednorazowe — najtańsze i najskuteczniejsze, pod warunkiem prawidłowego założenia: piankę zwija się palcami, wsuwa głęboko do kanału i przytrzymuje do rozprężenia.
• Ochronniki mocowane do hełmu — montowane w bocznych szczelinach, niezbędne tam, gdzie obowiązuje hełm ochronny.
• Ochronniki aktywne — elektronika tłumi hałas impulsowy, przepuszczając mowę i sygnały. Rozwiązanie dla stanowisk wymagających komunikacji.

Oznaczenia tłumienia

Poza pojedynczą wartością SNR producenci podają trzy parametry pasmowe:

• H — tłumienie tonów wysokich, na przykład szlifierki i pilarki.
• M — tonów średnich, typowych dla większości maszyn.
• L — tonów niskich, jak praca sprężarek, silników i młotów.

Jeśli w hałasie dominują niskie częstotliwości, sama wartość SNR może być myląca — warto wtedy porównać parametr L między modelami.

Kiedy ochrona słuchu jest obowiązkowa

Przy ekspozycji dziennej przekraczającej 80 dB pracodawca musi udostępnić ochronniki, przy 85 dB ich stosowanie staje się obowiązkowe, a przekroczenie 87 dB mierzone pod ochronnikiem jest niedopuszczalne. Wartości te dotyczą uśrednionej ekspozycji ośmiogodzinnej, więc krótka praca przy bardzo głośnej maszynie liczy się inaczej niż cała zmiana przy umiarkowanym hałasie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy okulary ochronne obniżają skuteczność nauszników?

Tak. Zausznik przechodzący pod poduszką przerywa przyleganie i może obniżyć tłumienie o kilka decybeli. W takich sytuacjach stosuje się okulary z płaskimi, cienkimi zausznikami albo wkładki zamiast nauszników.

Jak często wymieniać poduszki w nausznikach?

Zwykle co sześć do dwunastu miesięcy, a przy pracy w cieple i zapyleniu częściej. Stwardniałe, popękane lub odkształcone poduszki nie przylegają do głowy i tłumienie spada, mimo że nauszniki wyglądają na sprawne.

Czy stopery można używać wielokrotnie?

Piankowe jednorazowe — nie, po rozprężeniu i zabrudzeniu tracą właściwości i stają się źródłem zakażeń ucha. Wkładki wielorazowe z silikonu myje się letnią wodą z mydłem i przechowuje w pojemniku.

Czy słuchawki z muzyką mogą zastąpić ochronniki?

Nie, chyba że są certyfikowane według EN 352 jako środek ochrony indywidualnej. Zwykłe słuchawki nie mają badanego tłumienia, a odtwarzana muzyka dodaje kolejne decybele do ekspozycji.

Czy ubytek słuchu od hałasu można cofnąć?

Nie. Uszkodzenie komórek słuchowych w uchu wewnętrznym jest trwałe, a proces postępuje bezboleśnie i niezauważalnie przez lata. Dlatego badania audiometryczne w ramach medycyny pracy mają wykrywać zmiany, zanim staną się odczuwalne.