Koszulki antystatyczne

Warstwa najbliżej skóry generuje najwięcej ładunku

Ładunek elektrostatyczny powstaje wszędzie tam, gdzie dwie powierzchnie ocierają się o siebie. Największa liczba takich kontaktów przypada na warstwę spodnią: koszulka trze o skórę przy każdym ruchu ramion, a jednocześnie o bluzę lub kurtkę od zewnątrz. Zwykły t-shirt z poliestru w takich warunkach jest wydajnym generatorem ładunku, który następnie kumuluje się w całym zestawie.

To dlatego w strefach ATEX i EPA kompletowanie odzieży zaczyna się od warstwy spodniej, a nie od kurtki. Antystatyczna bluza założona na zwykłą koszulkę poliestrową nie rozwiązuje problemu — źródło ładunku pozostaje pod spodem, a zdjęcie bluzy w przerwie odsłania warstwę izolującą.

Materiały

• Bawełna z włóknem węglowym — najwygodniejsza w kontakcie ze skórą, dobrze chłonie pot, przewodzenie zapewnia wpleciona siatka włókien.
• Mieszanki bawełny z poliestrem i włóknem przewodzącym — trwalsze przy praniu przemysłowym, mniej się kurczą, szybciej schną.
• Dzianiny modakrylowe — w wersjach łączących właściwości antystatyczne z trudnopalnością, stosowane w energetyce i petrochemii.

Czysty poliester bez włókna przewodzącego jest w tych zastosowaniach wykluczony — nie tylko gromadzi ładunek, ale przy pracach gorących topi się i przywiera do skóry.

Koszulka w łańcuchu odprowadzania ładunku

Skuteczność zależy od ciągłości całej drogi: od tkaniny, przez ciało użytkownika, obuwie antyelektrostatyczne, aż po przewodzącą posadzkę. Koszulka odpowiada za to, by ładunek nie powstawał i nie kumulował się już na pierwszym styku ze skórą. Przy montażu elektroniki uzupełnieniem bywa opaska nadgarstkowa, która odprowadza ładunek bezpośrednio z ciała do punktu uziemienia.

Normy i wersje

• EN 1149-5 — wymagania materiałowe i konstrukcyjne dla odzieży antyelektrostatycznej.
• EN 1149-1 i EN 1149-3 — metody badania: rezystywność powierzchniowa i szybkość zaniku ładunku.
• EN ISO 11612 lub EN ISO 14116 — w modelach łączonych, dodających ochronę przed płomieniem.
• IEC 61340-5-1 — wymagania systemowe dla stref EPA przy pracy z elektroniką.

Najczęściej zadawane pytania

Czy koszulka antystatyczna wystarczy w strefie ATEX?

Nie, jest tylko jednym elementem zestawu. Wymagane są także antystatyczne spodnie i bluza oraz obuwie z oznaczeniem A według EN ISO 20345. Przerwanie któregokolwiek ogniwa unieważnia działanie pozostałych.

Czy właściwości antystatyczne znikają po praniu?

Włókno węglowe wplecione w dzianinę zachowuje przewodność przez cały okres użytkowania. Zmiękczaczy nie stosuje się, ponieważ osadzają się na włóknach i pogarszają rozpraszanie ładunku.

Czy koszulka antystatyczna jest trudnopalna?

Tylko wtedy, gdy producent deklaruje dodatkowo EN ISO 11612 lub EN ISO 14116. Sama zgodność z EN 1149-5 nie oznacza żadnej ochrony przed płomieniem.

Czy na koszulce antystatycznej można umieścić logo?

Nadruk musi być wykonany metodą dopuszczoną przez producenta i nie może tworzyć dużej, izolującej powierzchni. Standardowy nadruk plastizolowy na całej piersi bywa w tych zastosowaniach wykluczony.

Jaki rozmiar wybrać?

Dopasowany, ale nie ciasny — koszulka ma przylegać do ciała, zapewniając kontakt tkaniny ze skórą, i jednocześnie swobodnie układać się pod kolejną warstwą.