Rękawice antystatyczne

Jak działają rękawice antystatyczne

Podczas pracy na powierzchni ciała i odzieży gromadzi się ładunek elektrostatyczny — powstaje wskutek tarcia, kontaktu z tworzywami sztucznymi i ruchu w suchym powietrzu. Zwykła rękawica z poliestru czy nylonu działa jak izolator, więc ładunek pozostaje na dłoni aż do momentu wyładowania. Rękawica antystatyczna ma wplecione przewodzące włókno węglowe lub miedziane, które tworzy ścieżkę odprowadzenia ładunku do ciała użytkownika, a stamtąd — przez obuwie ESD i podłogę — do uziemienia.

To oznacza dwie rzeczy praktyczne. Po pierwsze, rękawica działa tylko jako element całego systemu uziemienia. Po drugie, jej skuteczność spada w bardzo suchym powietrzu, dlatego badania prowadzi się przy określonej wilgotności otoczenia.

Antystatyczne czy ESD — to nie zawsze to samo

• Rękawice antystatyczne w strefach zagrożonych wybuchem — chronią ludzi i instalację. Zapobiegają wyładowaniu iskrowemu, które mogłoby zapalić opary rozpuszczalników, pyły lub gazy. Podstawa: norma EN 16350.
• Rękawice ESD w elektronice — chronią produkt. Zapobiegają uszkodzeniu układów scalonych i płytek drukowanych ładunkiem przenoszonym z dłoni montażysty. Odnoszą się do wymagań systemowych IEC 61340-5-1 dla stref EPA.

Część modeli spełnia oba zastosowania, ale nie jest to regułą. Przy zakupie warto sprawdzić, czy producent podaje wynik rezystancji, a nie tylko deklaruje właściwości antystatyczne.

Norma EN 16350 i rezystancja upływu

Norma EN 16350 zastąpiła wcześniejsze, nieprecyzyjne odwołania do EN 1149. Określa metodę pomiaru rezystancji upływu rękawicy w warunkach 23°C i 25% wilgotności względnej. Wymaganie jest jednoznaczne: rezystancja musi być niższa niż 10⁸ omów. Rękawica spełniająca ten warunek odprowadza ładunek wystarczająco szybko, by nie doszło do wyładowania iskrowego.

Sama zgodność z EN 16350 nie mówi nic o odporności mechanicznej — tę określa równolegle norma EN 388. Modele powlekane poliuretanem mają zwykle podstawowe poziomy ochrony mechanicznej, natomiast wersje z włóknem HPPE łączą właściwości antystatyczne z odpornością na przecięcie.

Gdzie stosuje się rękawice antystatyczne

• Strefy ATEX — lakiernie, rozlewnie rozpuszczalników, magazyny paliw, młyny i silosy z pyłem palnym.
• Montaż elektroniki — praca z płytkami PCB, układami scalonymi, dyskami i modułami pamięci.
• Serwis i produkcja urządzeń — składanie sprzętu komputerowego, kontrola jakości podzespołów.
• Farmacja i pomieszczenia czyste — gdzie ładunek przyciąga cząstki pyłu do produktu.

Najczęściej zadawane pytania

Czy rękawice antystatyczne chronią przed porażeniem prądem?

Nie. Ich zadaniem jest odprowadzanie ładunków elektrostatycznych o bardzo małej energii. Do prac pod napięciem wymagane są rękawice dielektryczne z certyfikacją według EN 60903, które działają dokładnie odwrotnie — izolują dłoń zamiast przewodzić.

Czy rękawica antystatyczna działa bez obuwia ESD?

Skuteczność jest wtedy ograniczona. Ładunek odprowadzony z dłoni musi mieć drogę do uziemienia, którą zwykle zapewnia obuwie antyelektrostatyczne i przewodząca posadzka albo opaska nadgarstkowa.

Czy pranie wpływa na właściwości antystatyczne?

Włókno węglowe wplecione w dzianinę zachowuje przewodność po praniu, natomiast powłoki z dodatkami antystatycznymi tracą ją stopniowo. Po każdym cyklu prania warto sprawdzić, czy producent podaje dopuszczalną liczbę prań.

Jak sprawdzić, czy rękawice nadal spełniają wymagania?

Rezystancję mierzy się miernikiem rezystancji powierzchniowej na stanowisku kontrolnym. W zakładach objętych wymaganiami ATEX pomiar bywa elementem okresowej kontroli środków ochrony.