Prace na wysokościach

Trzy systemy pracy na wysokości

Wybór sprzętu zaczyna się od decyzji, jaką rolę ma pełnić zabezpieczenie. To rozróżnienie przesądza o wszystkim, co dalej:

• System powstrzymywania dostępu — lonża o długości uniemożliwiającej dojście do krawędzi. Upadek w ogóle nie może nastąpić, więc amortyzator nie jest potrzebny. Rozwiązanie najbezpieczniejsze i najczęściej pomijane.
• System powstrzymywania spadania — dopuszcza upadek, ale zatrzymuje go z siłą bezpieczną dla organizmu. Wymaga uprzęży EN 361, amortyzatora lub urządzenia samohamownego oraz wolnej przestrzeni pod stanowiskiem.
• System pozycjonowania i dostępu linowego — utrzymuje pracownika w pozycji roboczej, zwykle z linią asekuracyjną jako zabezpieczeniem zapasowym. Wymaga osobnych uprawnień.

Uprząż — punkty zaczepienia mają znaczenie

Tylko uprząż zgodna z EN 361 nadaje się do powstrzymywania spadania. Rozpoznaje się ją po punktach oznaczonych literą A: zaczepie grzbietowym między łopatkami i piersiowym. To jedyne miejsca, do których wolno wpiąć system asekuracyjny.

Boczne klamry biodrowe służą wyłącznie do pozycjonowania roboczego według EN 358 i nigdy nie przenoszą obciążenia upadkiem. Zaczep brzuszny odpowiada normie EN 813 i przeznaczony jest do dostępu linowego. Wpięcie liny asekuracyjnej w niewłaściwy punkt to jeden z najczęstszych błędów przy kompletowaniu sprzętu.

Elementy łączące

• Lonża z amortyzatorem (EN 355) — podstawowe rozwiązanie na budowie, wymaga około sześciu metrów wolnej przestrzeni pod stanowiskiem.
• Urządzenie samohamowne (EN 360) — taśma lub linka blokuje się przy gwałtownym ruchu, skracając drogę hamowania. Stosuje się je tam, gdzie przestrzeń pod stanowiskiem jest ograniczona.
• Urządzenie samozaciskowe na linie (EN 353-2) — przesuwa się swobodnie wzdłuż liny kotwiczącej i blokuje przy upadku, do prac na drabinach i masztach.
• Zatrzaśniki (EN 362) — z blokadą zamka, dobierane do rodzaju punktu kotwiczenia.

Punkt kotwiczenia

Sprzęt jest wart tyle, ile punkt, do którego został wpięty. Norma EN 795 obejmuje zaczepy taśmowe, urządzenia przenośne, liny kotwiczące i systemy stałe. Wytrzymałość punktu musi być potwierdzona, a jego położenie powinno być możliwie wysoko — im wyżej nad głową, tym mniejsza energia ewentualnego upadku. Kotwiczenie poniżej użytkownika dopuszcza się wyłącznie ze sprzętem przeznaczonym do takiego zastosowania.

Najczęściej zadawane pytania

Od jakiej wysokości praca jest pracą na wysokości?

Za pracę na wysokości uznaje się pracę na powierzchni znajdującej się co najmniej metr nad poziomem podłogi lub ziemi. Powyżej trzech metrów obowiązują dodatkowe wymagania, a praca należy do prac szczególnie niebezpiecznych.

Czy sam sprzęt wystarczy, by pracować na wysokości?

Nie. Wymagane są orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań, szkolenie, ocena ryzyka, plan działań ratowniczych i asekuracja drugiej osoby. Sprzęt jest ostatnim, a nie pierwszym ogniwem zabezpieczenia.

Dlaczego plan ewakuacji jest tak istotny?

Po zatrzymaniu upadku pracownik zawisa w uprzęży, a ucisk taśm na uda ogranicza krążenie. Stan ten staje się groźny już po kilkunastu minutach, dlatego zdjęcie poszkodowanego musi być możliwe natychmiast, a nie po przyjeździe służb.

Jak często kontroluje się sprzęt?

Oględziny przed każdym użyciem oraz przegląd okresowy przez osobę kompetentną, zwykle co dwanaście miesięcy. Producent podaje też maksymalny okres użytkowania, po którym sprzęt wycofuje się niezależnie od stanu.

Czy sprzęt po zatrzymaniu upadku nadaje się do dalszego użytku?

Nie. Wszystkie elementy biorące udział w zdarzeniu — uprząż, lonża, amortyzator, zatrzaśniki — wycofuje się z eksploatacji, nawet jeśli nie widać uszkodzeń.